“`html

Dev Balkabağı Yetiştiricilerinin Rekabeti: Dünyayı Sarmalayan Bir Tutku

Balkabağı dünyası Muggle adını verdiği dev örneğiyle dikkatleri üzerine çekiyor; bu dev balkabağı, 2.819 pound (1.278 kg) ağırlığı ve çevresinin 6,4 metreye ulaşmasıyla Guiness Dünya Rekorları Kitabı’nda “en ağır” ile “en geniş çevre” unvanlarını kazanmayı başardı.

İngiltere’den Ian ve Stuart Paton için bu, 51 yıl süren bir mücadelenin sonucunda elde edilen önemli bir başarı. Ian Paton, “13 yaşında bize hediye edilen bir tohum hayallerimizi yeşertti” diyor. “O tohumdan 24,5 kiloluk bir balkabağı yetiştirdik ve her şey oradan başladı. Bir tane yetiştirmeye başladığınızda bu işin tutkunu oluyorsunuz.”

İkizlerin yetiştirdiği balkabakları, Harry Potter karakterleri gibi adlarla anılan bir grup fantastik isimle öne çıkıyor. 2022 yılında, İngiltere’nin en ağır balkabağı unvanını kazanmış olsalar da, Amerika’daki dev balkabağı yarışlarının rekabeti çok farklı bir boyuta sahip. Stuart, bu yıl emekli olmayı düşünse de Ian, bu tutkuya devam etmek istiyor.

“Bu işin büyüklüğü beni etkiliyor; bu devasa ürünler neredeyse bir küçük araba kadar büyük olabiliyor” diyor Ian. “Başladığınızda, bir tohumdan dev bir canavar yaratıyorsunuz.”

Balkabağı Tutkusu Küresel Boyutta Yayılıyor

Günümüzde “balkabağı hastalığı” dünya genelinde yayılan bir tutku haline geldi. 1992 yılında, dev meyve ve sebzelerin uluslararası organizasyonu olarak Great Pumpkin Commonwealth kuruldu. Bu kuruluş, sadece balkabaklarıyla değil, aynı zamanda karpuzlar, domatesler ve uzun kabaklarla da ilgileniyor. Günümüzde Güney Afrika, Japonya ve Avustralya gibi uzak ülkelerde yetmişten fazla onaylı dev balkabağı tartım alanı bulunuyor. Yarışmalar oldukça rekabetçi, rakipler büyük, ancak dev balkabağı yetiştirmenin arkasında güçlü bir bilim ve biraz şans yatmakta.

Dev Balkabaklarının Tarihine Kısa Bir Bakış

Dev sebzeler yetiştirmek, tarih boyunca var olmuş bir tutku. ABD’deki Batı Alaska Eyalet Fuarı’nda 1920’lerden bu yana dev lahana tartımları düzenleniyor. Half Moon Körfezi Balkabağı Festivali, 1974 yılından bu yana en prestijli yarışmalardan biri olarak öne çıkıyor. O tarihteki kazanan, sadece 60 kiloluk cılız bir balkabağıydı ve zamanla bu rakamlar çığır açıcı boyutlara ulaştı.

Cornell Üniversitesi AgriTech’te görevli Steve Reiners, “Kimse bir tonluk balkabağını göreceğimizi düşünmüyordu ama şu anda bu devlerin ötesine geçeceğiz” diyor. Ron Wallace, 2012’de 2.000 pound (911 kilogram) ağırlığında bir örnek ile bu sınırı aştı. O zamandan bu yana 3.000 pound’a ulaşan dev balkabakları, tarım dünyasında bir devrim yarattı.

“Yakın zamanda bir mühendisin, tam 20.000 pound’a kadar büyüyebileceğini öne sürdüğünü okudum” diyor Reiners. Dev balkabağının dış kısmı kabaca 30 cm kalınlığında ve testere ile kesilmesi oldukça zor. “Sanırım bizi sınırlayan tek şey mevsim; yetiştirmeye yönelik belli bir süre zarfı var.”

Paton ikizlerinin yetiştirdiği Muggle, yalnızca 131 günde Sindirella’nın at arabası kadar büyümeyi başardı.

Her Şey Bir Tohumla Başlar

Paton ikizlerinin ödüllü balkabağı, daha önceki dünya rekorlarını kıran pek çok dev balkabağı gibi bir Atlantik Dev çeşididir. 1970’lerde, Cucurbita maxima türü olarak geliştirilmiş olan bu devlerin tohumları, sıradan bir kabak feneri tohumundan birkaç santim daha büyük olup, hızlı bir büyüme eğilimine sahiptirler. Sarmaşıklar büyüdüğünde, günlük 30 cm uzanabiliyor. Yetiştiriciler, bitkilerin ilk aşamalarında bebek balkabaklarından birini seçmek zorunda; böylece bitki tüm enerjisini tek bir balkabağına yönlendirebilir.

“Balkabaklarımız günde 32 kilogram, 10 günde 320 kilogram büyüyebiliyor” diyor Paton, gülümseyerek. “İnsanlar neyle beslediğimizi merak ediyor, ben de ‘Her gün bir küçük çocukla!’ diyorum.”

Gerçekten de, dev balkabaklarına günlük yaklaşık 500 litre kadar su vermek gerekiyor; Paton’un balkabaklarının su gereksinimi çok yüksek. “Bunlar çok şey içiyor” diyor Paton. Ortalama bir domates bitkisinden daha fazla gübreye ihtiyaç duyuyorlar; fakat onların boyutları sıradan domateslerin yaklaşık 1.200 katı olduğundan daha fazla alana yayılma gereksinimi bulunuyor.”

Dev balkabağı yetiştirmek, sanatı ve bilimi harmanlayan bir süreç; fakat şampiyonlar bu konuda bir gizem olmadığını savunuyor. Minnesota’daki Anoka Teknik Üniversitesi’nde bahçecilik öğretmenliği yapan Travis Gienger, başarısını bilimsel yöntemlere, sabra ve dikkatli bakım tekniklerine bağlıyor. Her yıl bitkilerini manuel olarak tozlaştırarak, geniş bir çevreye sahip sağlıklı balkabakları elde ediyor.

“Başarı için geçirgen ve kalın bir kabuğa ihtiyaç var” diyen Gienger, genelde bu kalite ile ağırlık arasında bir ilişki olduğunu ifade ediyor. Dört kez Half Moon Körfezi Balkabağı Festival’i kazanan Gienger, Kuzey Amerika rekorunu 2022’de kırdı; 2023’te 1.247 kilogramlık “Michael Jordan” lakaplı dev balkabağı ile bir başka rekor kırdı.

Paton kardeşler gibi, Gienger da çocukluk yıllarından bu yana bu işe kendini adamış. “Babam, küçükken 50 kg’lik balkabakları yetiştiriyordu ve onları el arabası ile taşırırdık” diyor. “Sonradan, eyalet fuarında büyük balkabakları gördükten sonra bu işe girmeyi düşündüm. Yaklaşık otuz yıl sonra dünya rekoru kazandım.”

Su Kabağındaki İhtişam ve Zorluklar

Balkabağı popülaritesinin yanı sıra birçok zorluk da barındırıyor. Gienger’ın bu yılki potansiyel ödüllü örneği, kenarındaki ufak bir delikten hava alma riski ile çürüdü. “Başarı için kontrol dışı birçok faktör var” diyor Gienger. “Hava durumu, kritik bir rol üstleniyor. Aşırı yağış veya aşırı sıcaklık gibi koşullar, ciddi sorunlara yol açabiliyor. Dolu fırtınaları da hasar verebiliyor.”

2000 pound’u aşkın bir meyveyi taşımak için özel ekipman gerekmektedir. Gienger, kazanan balkabağını tartım için 35 saat boyunca 3.200 km mesafe kat ederek Kaliforniya’ya götürdü. Yarışma sonrası, New York’taki yarışmaya katılmak üzere üç yetiştirici, parçalamak için beş gün uğraşmak zorunda kaldı.

Tüm bu zorluklara rağmen her şeyin değdiği söyleniyor. Michael Jordan’ın tek bir tohumu 349 dolara satılmakta ve Gienger bu sene kazandığı ödül olarak 30.000 dolarla eve döndü. “Gerçekten harika bir alışverişti” diyor. “Bir ceket ve oymalı yüzük veriliyor; sonrasında sizi büyük geçit töreni için balkabağı arabasına yerleştiriyorlar.”

Çoğu için, kazananın gururu para ödülünden daha ağır basıyor. Paton’un belirttiği gibi, bu dev balkabaklarını yetiştirmek oldukça masraflı. “Bu sporun en güzel yanı, herkesin birbirine yardım etmesidir” diyor Paton. “Sonuçta, bu bir zeka yarışı; doğa ile karşı karşıyasınız.”

Yazar: Diana Hubbell/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

Dev Balkabağı Yetiştiricileri Dünya Hakimiyeti İçin Yarışıyor yazısı ilk olarak Popular Science üzerinde yayımlandı.

“`